Weten

Het Dolce-Vita-effect

persoonlijkheidHet is een van de kernvragen rond de menselijke natuur: verandert onze persoonlijkheid naarmate we ouder worden of blijft die in essentie dezelfde? Je zou kunnen denken dat de psychologische wetenschap inmiddels een definitief antwoord op die vraag zou hebben, maar dat is nog niet het geval. Dit komt deels door het praktische probleem om gedurende vele jaren eenzelfde grote groep individuen te testen.

Northwestern University vergeleek 14 eerder gepubliceerde langlopende onderzoeken, waaraan bijna 50.000 mensen uit de VS, Europa en Scandinavië aan deelnamen. Hun bevindingen, gepubliceerd in PsyArXiv, laten zien hoe persoonlijkheidskenmerken op een min of meer constante wijze door het leven heen veranderen.

Longitudinaal onderzoek 

De onderzoekers begonnen met het vergelijken van bestaande studies naar gezondheid en veroudering. Deze hadden data verzameld over ten minste één van de Big Five-persoonlijkheidskenmerken – Openheid (ten opzichte van nieuwe ervaringen), Zorgvuldigheid, Extraversie, Servicegerichtheid (anderen helpen – Agreeableness) en Emotionele stabiliteit – op ten minste drie verschillende momenten in eenzelfde onderzoekspopulatie. Hoewel deze langetermijntermstudies wel dergelijke metingen hadden uitgevoerd, waren deze onderzoeken niet specifiek gericht op persoonlijkheidskenmerken.

“Amerikanen zijn, naarmate zij ouder worden, steeds minder geneigd zich te conformeren aan de sterke culturele druk zich extravert te gedragen”

Uit de combinatie van gegevens uit alle onderzoeken*) bleek dat vier van de vijf belangrijkste persoonlijkheidskenmerken gemiddeld statistisch significant veranderden in het leven. Dit is in tegenspraak met de bekende bewering van de beroemde psycholoog William James dat de persoonlijkheid vanaf het 30ste levensjaar als door een gipsverband gefixeerd is. De uitzondering was de eigenschap Servicegerichtheid (verwant aan warmte en empathie), maar in feite bleek deze eigenschap in elk afzonderlijk onderzoek te veranderen, maar in verschillende richtingen (soms toenemend, soms afnemend), zodat het als stabiel kon worden beschouwd.

Dolce Vita

Afgezien van Servicegerichtheid, tekende er zich een algemeen patroon af. De andere kenmerken namen gedurende het leven met ongeveer 1 tot 2% per decennium af, zodat de deelnemers gemiddeld meer emotioneel stabiel werden (met uitzondering van een afname daarvan tegen het einde van het leven), maar over het algemeen minder extravert, minder ruimdenkend en minder ordelijk en gedisciplineerd werden. Dit komt enigszins overeen met het al eerder benoemde Dolce Vita-effect, dat beschrijft hoe we in het latere leven veranderen als reactie op het gegeven dat we minder verantwoordelijkheden hebben.

“Het gaat hier om gemiddelden, niet iedereen verandert in hetzelfde tempo of in dezelfde richting”

De studies met jongere deelnemers leverden ook ondersteuning voor het idee dat Zorgvuldigheid, Extraversie en Openheid (met pieken op middelbare leeftijd) gedurende het leven toenemen, wat klopt met een andere theorie die bekend staat als het ‘volwassenheids- of rijpingsprincipe’. Onze persoonlijkheid heeft de neiging om te verbeteren tijdens het leven naarmate we ons (leren) aanpassen aan de groeiende uitdagingen van werk en gezin (de waargenomen toename in emotionele stabiliteit past ook in dit beeld). Het gaat hier om gemiddelden, niet iedereen verandert in hetzelfde tempo of in dezelfde richting.

De invloed van cultuur op persoonlijkheid

Er waren ook enkele intrigerende aanwijzingen over hoe deze persoonlijkheidsdynamiek tussen culturen kan verschillen. De Amerikaanse steekproeven lieten meer uitgesproken en consistente dalingen in Extraversie zien in vergelijking met Europees onderzoek. De onderzoekers menen dat Amerikanen, naarmate zij ouder worden, steeds minder geneigd zijn zich te conformeren aan de sterke culturele druk zich extravert te gedragen.

De nieuwe bevindingen laten nog veel vragen over persoonlijkheidskenmerken onbeantwoord, zoals de vraag waarom sommige mensen veranderingen vertonen die niet passen in het gebruikelijke patroon. Toch is dit een belangrijk onderzoek, omdat inspeelt op de noodzaak van herhalingsonderzoek. Hoe moeilijk het ook is dergelijke langetermijnstudies te herhalen, een overzicht als dit, waarin 14 verschillende studies met elkaar werden vergeleken, geeft toch een vollediger beeld.

bron: Research Digest

*) Onder de studies die aan de vereiste criteria voldeden, waren de Einstein Aging Study, de studie Midlife in de Verenigde Staten, The Berlin Aging Study, The Lothian Birth Cohort en de Swedish Adoption / Twin Study of Aging, in sommige gevallen onderzoeken die zich over meerdere decennia uitstrekten.

Onbeperkt Tijdschriften lezen

Nieuwsbrief ontvangen?

Blijf op de hoogte van de laatste Upside berichten.


Advertentie

  • Cadeauwinkel
  • Samoon NL 300x250